Kartka z kalendarza
14 października 1773 roku to jedna z najważniejszych dat w historii polskiej oświaty. Tego dnia, z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Sejm Rzeczypospolitej Obojga Narodów powołał Komisję Edukacji Narodowej (KEN) – instytucję uznawaną za pierwszą w Europie państwową władzę oświatową o charakterze ministerstwa.
Jak doszło do jej powstania?
W XVIII wieku Rzeczpospolita przeżywała głęboki kryzys polityczny i społeczny. Coraz wyraźniej dostrzegano potrzebę reform, w tym unowocześnienia systemu nauczania. Bezpośrednią okolicznością sprzyjającą powstaniu Komisji była kasata zakonu jezuitów w 1773 roku. Jezuici prowadzili wówczas liczne szkoły, dlatego konieczne stało się stworzenie nowego systemu zarządzania edukacją. Komisja Edukacji Narodowej podjęła ambitne zadanie zreformowania polskiego szkolnictwa. Jej działalność stała się symbolem oświeceniowej wiary w potęgę wiedzy, rozumu i wychowania. Reformy, które zmieniły polską szkołę
Komisja dążyła do stworzenia nowoczesnego systemu edukacji, odpowiadającego potrzebom społeczeństwa i państwa. Do jej najważniejszych osiągnięć należały:
🔹 reorganizacja szkolnictwa i wprowadzenie nadzoru państwowego nad szkołami,
🔹 unowocześnienie programów nauczania oraz zwiększenie znaczenia nauk przyrodniczych, matematyki i historii,
🔹 upowszechnianie nauczania w języku polskim,
🔹 rozwijanie kształcenia nauczycieli,
🔹 przygotowywanie nowych podręczników przy współpracy z Towarzystwem do Ksiąg Elementarnych, powołanym w 1775 roku,
🔹 podkreślanie roli wychowania obywatelskiego, odpowiedzialności i miłości do ojczyzny.
W pracach Komisji uczestniczyli wybitni przedstawiciele polskiego oświecenia, między innymi Hugo Kołłątaj, Ignacy Potocki i Grzegorz Piramowicz.
Działalność Komisji Edukacji Narodowej była przełomem w dziejach polskiej oświaty. Jej twórcy rozumieli, że przyszłość narodu zależy nie tylko od siły państwa, ale również od wiedzy, umiejętności i postaw jego obywateli.
Dziś, 253 lata po powołaniu Komisji Edukacji Narodowej, obchodzimy Dzień Edukacji Narodowej – święto wszystkich pracowników oświaty.
